Της γης οι κολασμένοι στα σύνορα της Ευρώπης…του Radicalchemist

Ο Radicalchemist περιγράφει την εμπειρία του ως εθελοντής στη Μυτιλήνη για τους πρόσφυγες, τον Αύγουστο που πέρασε και μοιράζεται αναμνήσεις και σκέψεις του.

Όταν οι τουρίστες φύγουν, όταν τα δρομολόγια των πλοίων αραιώσουν στα δωδεκάνησα, όταν οι θάλασσα αγριέψει και τα καρυδότσουφλα των διακινητών αραιώσουν, όταν για αυτούς τους λόγους τα ΜΜΕ πάψουν να μιλούν για «υγειονομικές βόμβες» και «χάος στα νησιά μας», τότε και ο σοφός λαός θα καταπιεί αμάσητο το επόμενο θέμα που θα του πλασάρει η επικαιρότητα, θα βρεί κάποιον νέο «εχθρό» να μισήσει.

Η πραγματικότητα ωστόσο είναι πολύ διαφορετική απο το 15λεπτο ρεπορτάζ του Mega, απο τις εμετικές δηλώσεις του δημάρχου της Κω και απο τα ρατσιστικά αντανακλαστικά του κάθε γελοίου ρατσιστή μικροαστού, βουτηγμένου στη λήθη του παρελθόντος του και της ιστορίας του λαού του. Η πραγματικότητα του πρόσφυγα δεν αρχίζει όταν πατάει τα βράχια της Λέσβου, της Κω ή της Λέρου, ούτε στις ακτές της Τουρκίας που πληρώνει μέχρι και για το μεταχειρισμένο, τρύπιο σωσίβιο που θα φορέσει στο παιδί του. Η πραγματικότα του πρόσφυγα ξεκινάει στη βίαιη διακοπή της καθημερινότητας του πίσω στη χώρα του όταν βλέπει τον πόλεμο να πλησιάζει την πόλη του, όταν οι βόμβες του διαλύσουν το σπίτι, όταν το παιδί χάσει τον πατέρα του ή την αδερφή του, όταν αναγκαστούν να ξεριζωθούν οικογένειες όχι απο δική τους απόφαση αλλά απο ανάγκη για επιβίωση.

Πόλεμοι, που δεν ξεκινούν επειδή οι εκεί λαοί «είναι απολίτιστοι» ή «φανατικοί ισλαμιστές», αλλά επειδή έτυχε να ζούν σε μια περιοχή που η δύση (κι εμείς ως ελληνικό κράτος έχουμε το μερίδιο μας στην ευθύνη) είχε και έχει πολλά συμφέροντα, ικανά να διαλύσουν χώρες μαζί με τους πληθυσμούς τους. Αυτή την πραγματικότητα θα τη μάθεις μόνο απο τις ιστορίες των ίδιων των ανθρώπων, όταν τους συναντήσεις πρόσωπο με πρόσωπο και τους ακούσεις.

Αποφασίσαμε να περάσουμε 10 μέρες των διακοπών μας στη Λέσβο τελευταία στιγμή και καθώς έτυχε να έχουμε μια επαφή με άτομα απο τους Γιατρούς του Κόσμου απευθυνθήκαμε σε αυτούς. Προσωπικά δεν είχα συνειδητοποιήσει όσα περιέγραψα παραπάνω μέχρι που έφτασα εκεί και τα διαπίστωσα ιδίοις όμμασι. Τα παρακάτω είναι σκόρπιες αναμνήσεις, γνώσεις και σκέψεις που αποκόμισα όσο καιρό περάσαμε εκεί τις οποίες θα προσπαθήσω να βάλω σε μια τάξη (δύσκολο).

Το πρώτο πράγμα που θα παρατηρήσεις όταν φτάσεις στη Λέσβο είναι ο κόσμος που περπατάει. Σε κάθε κεντρικό δρόμο στα ανατολικά και βόρεια του νησιού, σε όλα τα μέρη δηλαδή που φτάνουν βάρκες, θα δείς όλες της ώρες της ημέρας πρόσφυγες, άντρες, γυναίκες με μωρά στην αγκαλιά και παιδιά να περπατάνε. Ενδεικτικά η απόσταση απο το Μόλυβο μέχρι τη Μυτιλήνη είναι λίγο πάνω απο 65 χιλιόμετρα. Κάθε μέρα καταφθάνουν βάρκες σε όλη την πλευρά που βλέπει προς Τουρκία. Στα βόρεια σε μια μέρα μπορεί να φτάσουν 20 ή και παραπάνω βάρκες σε μια μέρα φορτωμένες με 30-40+ άτομα. Γέροι, νέοι, μανάδες, παιδιά και άνδρες με ένα σακίδιο το πολύ ο καθένας φτάνουν μούσκεμα στις ακτές αφυδατωμένοι, πολλές φορές με εγκαύματα απο τον ήλιο ή τη βενζίνη.

Στα βόρεια ευτυχώς υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων, οργανωμένη απο τη Melinda και τον Eric, Άγγλους που ζουν χρόνια στο νησί, η οποία υποδέχεται τους πρόσφυγες, τους προσφέρει νερό, τροφή και στεγνά ρούχα στα παιδιά και μεταφέρει οικογένειες και άτομα που αντικειμενικά είναι πολύ εξαντλημένα για να περπατήσουν. Όλα αυτά υπο το καθεστώς απειλών, εμποδίων και συνεχών παρενοχλήσεων απο δημόσια πρόσωπα της πόλης.

Φυσικά όπως σε κάθε κρίση υπάρχουν και εκείνοι οι συμβιωτικοί (ή παρασιτικοί, εσείς διαλέγετε) οργανισμοί που έρχονται όχι για να προσφέρουν βοήθεια αλλά για να επωφεληθούν. Εδώ υπάρχουν ορισμένοι ντόπιοι οι οποίοι με το που φτάνει μια βάρκα, χωρίς να προσφέρουν πρώτα ούτε την ελάχιστη βοήθεια, παίρνουν τη βενζίνη και τη μηχανή με μοναδικό αντάλλαγμα να καθαρίσουν την παραλία απο τις κατεστραμένες βάρκες και τα πεταμένα σωσίβια.

Οι πρόσφυγες αφού ξαποστάσουν στα πιο κοντινά χωριά, είτε περπατάνε προς το λιμάνι της Μυτιλήνης, είτε πηγαίνουν εκεί με πούλμαν μισθωμένα απο το δήμο ή κάποιες ΜΚΟ τα οποία βέβαια ποτέ δεν επαρκούν. Υπάρχει ευτυχώς κόσμος, κατά κύριο λόγο εθελοντές απο το εξωτερικό και τουρίστες που μεταφέρουν πρόσφυγες ή τους προσφέρουν νερό στο δρόμο. Ένα μπουκάλι νερό σε τέτοιες περιπτώσεις ακόμα κι αν δεν είναι αναγκαίο, σίγουρα σου δείχνει πως κάποιος πάνω στην ξένη γη που βρέθηκες είναι δίπλα σου έστω και με τα ελάχιστα.

 Όταν φτάσουν στο λιμάνι της Μυτιλήνης περνάνε απο την πρώτη καταγραφή, δηλώνουν χώρα προέλευσης, όνομα, βγάζουν φωτογραφία και παίρνουν αριθμό. Μετά, ανάλογα με τη χώρα, χωρίζονται και στέλνονται στα αντίστοιχα στρατόπεδα-καμπς. Στο Καρά Τεπέ κατα κύριο λόγο Σύριοι και ορισμένοι Ιρανοί, στη Μόρια (κλειστό κέντρο) Αφγανοί, Σομαλοί κ.α. Εκεί θα πρέπει να περιμένουν απο 2 μέχρι 8-9 μέρες ώστε να πάρουν το πολυπόθυτο υπηρεσιακό σημείωμα.

Οι συνθήκες στα καμπς ήταν επιεικώς απαράδεκτες. Όταν μιλάμε για καμπ, στην περίπτωση του Καρά Τεπε εννοούμε ένα χώρο, πρώην πάρκο κυκλοφοριακής αγωγής, με μεγάλες σκηνές που αν δεν κάνω λάθος έστησε η ύπατη αρμοστεία του ΟΗΕ (UNHCR) για τους μετανάστες. Μοναδική παροχή νερού κάποιες βρύσες και κάποιες ντουζιέρες, χωρίς ούτε τη στοιχειώδη αποχέτευση με αποτέλεσμα το νερό να λιμνάζει και να δημιουργεί βάλτους και δύο, σχεδόν αυτοσχέδιοι, χώροι απο λαμαρίνες όπου βρίσκονταν τουαλέτες σε άθλια κατάσταση. Ο χώρος αυτός καθημερινά φιλοξενούσε περίπου 2000 άτομα, επομένως εύκολα μπορεί κανείς να καταλάβει τις συνθήκες στις οποίες έπρεπε να ζήσουν με πολλά παιδιά ανάμεσα τους. Το πιο κοινό ίσως περιστατικό στο ιατρείο, μετά τα εγκαύματα, ήταν τα συμπτώματα γαστρεντερίτιδας.

 Στο ιατρείο οι γιατροί κάθε μέρα αντιμετώπιζαν περίπου 100 περιστατικά. Όλα με 2 βαλίτσες γεμάτες φάρμακα και αναλώσιμα, 2 σπαστά κρεβάτια, μια τέντα, τη γνώση και την απερίγραπτη ψυχική τους δύναμη. Και δεν πέρασε ούτε μια μέρα που να μην είχαν χαμόγελο στο πρόσωπο τους. Η Brigitte, o Αλέξανδρος, ο Μιχάλης, ο Γιάννης, η France, ο Γιώργος, ο Σταμάτης και όποιος άλλος ξέχασα.

Άτομα που είτε δούλευαν είτε ήταν εθελοντές πάλευαν (και παλεύουν) κάθε μέρα να απαλύνουν όσο μπορούν τον πόνο αυτών των ανθρώπων με ουσιαστικά μηδενικά εφόδια.

Ιατρικά δεν ήταν όλα τα περιστατικά σοβαρά. Γύρω απο το αυτοσχέδιο ιατρείο δεν ήταν όλοι για το γιατρό, άλλοι κάθονταν για τη σκιά, άλλοι που ήξεραν κάποια αγγλικά ή ακόμα και ελληνικά ερχόντουσαν για να βοηθήσουν στην οργάνωση και τη μετάφραση, κάποιοι μας τραγούδησαν, άλλοι ήθελαν να πουν απλά την ιστορία τους σε κάποιον. Μας μίλησε το παιδί που είχε έρθει με πόνους στα νεφρά απο τα βασανιστήρια σε κάποια φυλακή της Συρίας, μας είπε αυτό το παλικάρι στην ηλικία μου για τη σφαίρα που τον βρήκε στην πλάτη και πως δεν ένιωθε τα πόδια του (πως λες σε ένα παιδί 27 χρονών οτι δεν θα ξαναπερπατήσει;), μας παρακάλεσε ο πατέρας δύο μικρών παιδιών αν μπορούμε να του βρούμε ρούχα για τα πιτσιρίκια του γιατί οι λιμενικοί της τουρκίας τους πέταξαν τις βαλίτσες στη θάλασσα. Κάθε ιστορία και μια φρίκη, κάθε κουβέντα να σε γεμίζει θλίψη απο τη μία, και οργή απο την άλλη.

Το μεσημέρι συνήθως μοιράζε ο δήμος συσίτιο. Μια μερίδα σε ένα πλαστικό κυπελάκι, αστεία σε ποσότητα, άγνωστης ποιότητας και ποτέ αρκετό για όλους. Το ευχάριστο νέο ήταν πως απο τη δεύτερη μέρα που ήμασταν εκεί θα ερχόταν και η ομάδα συλλογικής κουζίνας «Ο άλλος άνθρωπος» (για μένα πιο απλά «ο άνθρωπος»). Με τη βοήθεια τους και τη σκληρή δουλειά τους κατάφεραν να δώσουν φαγητό σε 20000 ανθρώπους όσο καιρό βρέθηκαν εκεί, όπως έλεγε και ξανάλεγε ο μάγειρας Κωνσταντίνος «απο όλους, για όλους». Έμαθα πρόσφατα οτι κατάφεραν να οργανώσουν πριν φύγουν και μια ομάδα ντόπιων αλληλέγγυων ώστε να συνεχίσουν το έργο.

Κατά τις πέντε κάθε μέρα κατέφθανε η αστυνομία για να μοιράσει τα υπηρεσιακά σημειώματα, με μια διαδικασία μνημειώδους ανοργανοσιάς και ερασιτεχνισμού που έπαιρνε περίπου 3 ώρες, και μετά οι πρόσφυγες μπορούσαν να ταξιδέψουν. Εδώ να εξηγήσω τι σημαίνει υπηρεσιακό σημείωμα. Πρόκειται για ένα χαρτί το οποίο ουσιαστικά δίνει την άδεια στους πρόσφυγες να μετακινηθούν εντός της χώρας και εντός 30 ημερών. Ουσιαστικά, έτσι όπως το κατάλαβα, ήταν ο τρόπος του κράτους να πεί φύγετε απο τα νησιά, πηγαίνετε στην Αθήνα και βρείτε άλλο δουλέμπορο να σας περάσει απο τα σύνορα.

Απο την όλη μου παρουσία και εμπειρία αυτές τις 10 μέρες κατάλαβα τα εξής. Πρώτα απ’όλα το επίσημο κράτος είναι, πέρα απο τα πολύ διαδικαστικά (καταγραφή απο το λιμενικό), τραγικά απόν. Η υποδοχή, στέγαση, σίτιση και ιατρική περίθαλψη οργανώνεται και πραγματοποιείται ώς επι το πλείστον απο ΜΚΟ, αυτοοργανωμένες ομάδες αλληλέγγυων και μεμονωμένους αλληλέγγυους. Το κράτος περιορίζεται στα απολύτως βασικά, όσα δηλαδή δε μπορεί να αποφύγει, παρόλο που λαμβάνει απ’όσο γνωρίζω ποσά απο την Ε.Ε. για την αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων. Δεύτερο, οι ντόπιοι στο συντριπτικό τους ποσοστό είναι απο αδιάφοροι έως εχθρικοί προς τους μετανάστες, ενώ ορισμένοι απο αυτούς κοιτάζουν να βγάλουν κέρδος απο τη συγκυρία. Φυσικά υπάρχουν και αξιοθαύμαστες εξαιρέσεις, όπως το «Χωριό όλοι μαζί» στη Μυτιλήνη, ή η «Αγκαλιά» στην Καλλονή, και ο Ερικ με την Μελίντα στο Μόλυβο, οι οποίοι παράλληλα με τις ΜΚΟ προσφέρουν ανεκτίμητη βοήθεια και στους πρόσφυγες αλλά και στο νησί (όσο κι αν οι ντόπιοι δεν το παραδέχονται).

Εύχομαι καλή τύχη και όσο το δυνατόν πιο εύκολο ταξίδι για τον κόσμο που γνώρισα και που δε γνώρισα. Λογικά δεν θα τους ξαναδώ, αλλά θα προσπαθήσω να μην τους ξεχάσω.
Και κάτι τελευταίο. Αν θα μας σώσει κάτι, αυτό είναι η αλληλεγγύη.

Υ.Γ.1: Αν θέλετε να διαβάσετε και να δείτε περισσότερα, απο ανθρώπους που δίνουν τον εαυτό τους για να βοηθήσουν τους κυνηγημένους, αλλά και να βοηθήσετε με όποιον τρόπο μπορείτε προχωρείστε στα παρακάτω links:
Eric Kempson (youtube): https://www.youtube.com/channel/UCnPYqWbPl4OOCa7RHfSjhxw

Help for refugees in molyvos: https://www.facebook.com/HelpForRefugeesInMolyvos?fref=ts

Eric Kempson (facebook): https://www.facebook.com/eric.kempson.7?fref=ts

Γιώργος Τυρίκος-Εργάς: https://www.facebook.com/mko.aggalia?fref=ts

ΜΚΟ Αγκαλιά: https://www.facebook.com/groups/290548187678/?fref=ts

Χωριό «Όλοι μαζί»: https://www.facebook.com/groups/430137663713730/?fref=ts

Κωνσταντίνος Πολυχρονόπουλος (Ο άλλος άνθρωπος): https://www.facebook.com/konpol64?fref=ts

Γιατροί του Κόσμου: https://www.facebook.com/pages/M%C3%A9decins-du-Monde-Greece-%CE%93%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%BF%CE%AF-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%9A%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%85/177019799011347?fref=ts
Υ.Γ.2: Όσο έγραφα αυτό το κείμενο άκουσα την είδηση για τους 71 νεκρούς μετανάστες σε ένα φορτηγό στα σύνορα Ουγγαρίας-Αυστρίας. Δεν υπάρχει πιο φρικτή σκέψη απο το να αντιλαμβάνεσαι την πιθανότητα να έχεις γνωρίσει κάποιους απο αυτούς, να έχεις ακούσει τα όνειρα τους, να τους έχεις αγκαλιάσει.

This entry was posted in Είδαμε κι ακούσαμε and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s