«Αόρατες Πόλεις» |Italo Calvino

event_6465

«Οι αόρατες πόλεις» είναι το ιδιόρρυθμο remake της αφήγησης του Μάρκο Πόλο « Il Milione». Το πλαίσιο δράσης αποτελούν οι συζητήσεις μεταξύ του Μογγόλου αυτοκράτορα Κουμπλάι Χαν και του Μάρκο Πόλο στο ανάκτορο του πρώτου. Ο Μάρκο Πόλο επισκέφθηκε ως απεσταλμένος του αυτοκράτορα τις πόλεις της μακρινής Άπω Ανατολής και διηγείται γι ΄ αυτές στον αυτοκράτορα. Η διάταξη των 55 σύντομων εξιστορήσεων είναι τυχαία και ανεξάρτητη από κάποια αιτιότητα ή χρονική αλληλουχία. Μόνο στις συναντήσεις του Κουμπλάι Χαν και του Μάρκο Πόλο φαίνεται να υπάρχει ένα πριν και ένα μετά: ο αυτοκράτορας στέλνει τον Μάρκο Πόλο σε ταξίδι , ακούει κατόπιν τις περιγραφές και αξιολογεί ό , τι άκουσε. Ωστόσο , μέσα σε λίγες μόνο προτάσεις, ανατρέπεται η ελπίδα για την ύπαρξη μιας τάξης μέσα στις αχανείς αυτές κτήσεις : « Αυτό το βασίλειο που έμοιαζε να είναι για μας το σύνολο όλων των θαυμάτων , δεν είναι παρά μόνο η εικόνα της φθοράς και μιας κατάρρευσης δίχως μορφή και δίχως τέλος».

Ο ίδιος ο Καλβίνο αναφέρει σε μια συνέντευξή του: « Η αρχιτεκτονική παίζει σημαντικό ρόλο στη δουλειά μου. Μόνο όταν συνειδητοποιήσω, πως έχω δημιουργήσει μια σταθερή δομή, αποδέχομαι πως έχω ολοκληρώσει ένα έργο. Όταν για παράδειγμα άρχισα να γράφω «Τις αόρατες πόλεις» ,είχα μια ασαφή αντίληψη για τη μορφή του βιβλίου. Με το χρόνο απόκτησε τέτοια μορφή και βαρύτητα , ώστε έγινε η δομική βάση ενός ολόκληρου βιβλίου – έγινε η πλοκή ενός βιβλίου , το οποίο δεν είχε στην πραγματικότητα καμιά πλοκή.

Υπάρχουν παράξενες πόλεις με παράξενους κατοίκους : στην Χλόη οι άνθρωποι προσπερνούν βουβοί ο ένας τον άλλο και δε γνωρίζονται ποτέ – μόνο στα όνειρά τους λαμβάνουν χώρα λάγνες συναντήσεις. Στην Μπαουκίς τα σπίτια είναι χτισμένα πάνω σε πασσάλους , γιατί το έδαφος αποτελεί ένα μυστηριώδες βασίλειο που οι κάτοικοι το παρατηρούν όλο λαχτάρα μέσα από τηλεσκόπια. Στην Αναστασία – τον παράδεισο της κατανάλωσης – οι άνθρωποι είναι σκλάβοι της επιθυμίας. Σε άλλες πόλεις δεν διακρίνονται πια οι ζωντανοί από τους νεκρούς. Η Αρμίλλα είναι η πόλη χωρίς τείχη , δάπεδα και οροφές, ενώ η Οττάβια αιωρείται στους αιθέρες. Υπάρχει η πόλη Αργία, όπου ο ουρανός αποτελείται από χώμα και όχι από αέρα. Η Λεόνια ,πνιγμένη στα σκουπίδια και η Εσμεράλδα με αμέτρητα κανάλια και σταυροδρόμια…

Τα πορτραίτα των πόλεων κατανέμονται σε έντεκα κατηγορίες εκ των οποίων η κάθε μια αποτελείται από πέντε πόλεις. Κάθε νέα κατηγορία κάνει την εμφάνισή της στο πέμπτο και τελευταίο μέρος κάθε κεφαλαίου , έρχεται κατόπιν κατά μια θέση πιο μπροστά στο επόμενο κεφάλαιο , μέχρι να βρεθεί στην πρώτη θέση ενός κεφαλαίου και να πάψει να αναφέρεται πια από εκεί και πέρα.

Όλες οι πόλεις φέρουν γυναικεία ονόματα – δάνεια από την αρχαία ελληνική , την ρωμαϊκή και την μυθολογία της Ανατολής. Το γεγονός πως τα ονόματά τους δεν αναφέρονται στα περιεχόμενα του βιβλίου, δεν κάνει τον προσανατολισμό ευκολότερο. Ίσως είναι αυτό ακριβώς που επιδιώκει ο συγγραφέας : να σαστίσει τον αναγνώστη κινητοποιώντας τον παράλληλα να ανοίξει το δικό του δρόμο μέσα από αυτές τις πόλεις και τη ζούγκλα των λέξεων.

Στο τέλος ο Μάρκο Πόλο εξηγεί στον αυτοκράτορα: «Αν υπάρχει μια κόλαση , τότε είναι αυτή στην οποία εμείς ζούμε κάθε μέρα , αυτή που σχηματίζουμε με την συνύπαρξή μας».

21-2-630_3

«Οι αόρατες πόλεις» του Ίταλο Καλβίνο αποτελούν συμβολισμούς της ανθρώπινης ύπαρξης , των αντιφάσεων , των διλημμάτων και των παράδοξών της. Στο βιβλίο γίνεται αναφορά σε πολλά – σχεδόν στα πάντα – μέχρι και στα Μεταερωτήματα γύρω από τη σχέση της πραγματικότητας και της εφεύρεσης , της δύναμης και της αδυναμίας , της εικόνας και του κατοπτρισμού.

Το τελικό ακόρντο αποτελεί η πρόταση της Αντι-Ουτοπίας του Μάρκο Πόλο: « Καταμεσής στην κόλαση των ζωντανών υπάρχει ένα άθικτο υπόλοιπο που πρέπει να του δοθεί χρόνος και χώρος».

«Οι αόρατες πόλεις » – το λεπτοκεντημένο πεζογράφημα του Καλβίνο – φέρνει στο νου μια αίθουσα τέχνης με πίνακες ζωγραφικής. Όπως μπροστά σε μια σειρά από εικόνες βαδίζει κανείς μαγεμένος από κείμενο σε κείμενο, θαυμάζει τον πλούτο των τοπίων , την ρευστότητα των χρωμάτων και την στιλιστική ισορροπία. Νιώθει να απλώνει μέσα του η αίσθηση μιας ευδαιμονίας. Οι περιγραφές των φανταστικών μητροπόλεων ενέχουν κάτι παραμυθένιο και ακτινοβολούν τελειότητα.

Το έργο γράφτηκε στο Παρίσι , όπου ο Καλβίνο ζούσε ήδη πέντε χρόνια κοντά στην πλατεία de Chatillon και δημοσιεύθηκε το 1972. Εκδιωγμένος από την πρωτοποριακή ομάδα OuLiPo (Ouvroir Litterature Potentielle ) , είχε παραδοθεί σε μια φρενίτιδα ενασχόλησης με διάφορες θεωρίες : συνεπαρμένος από τον Στρουκτουραλισμό, μελετούσε τις θεωρίες των συμβόλων , ασχολείτο με τους συνδυασμούς των Ταρό και μετάφραζε μαζί με τον Queneau έναν εκπρόσωπο της προαναφερθείσας ομάδας στα Ιταλικά. Στα δοκίμιά του εξέταζε τους τρόπους αφήγησης και απέδιδε στον αναγνώστη – όπως σε μια σημαντική οντότητα – ένα κεντρικό ρόλο. Διατηρώντας παράλληλα την αδυναμία που τον χαρακτήριζε για τα παιχνίδια και τις φάρσες , τόνιζε διαρκώς την αναγκαιότητα ενός Εγώ , το οποίο κινείται εντός καθορισμένων συντεταγμένων του χωροχρόνου και του οποίου οι εμπειρίες είναι κατά τον ίδιο τρόπο μέρος μιας μυθοπλαστικής μηχανορραφίας. Οι δυο κινητήριες δυνάμεις της δουλειάς του ήταν η προβολή του πλασματικού στο λογοτεχνικό κατασκεύασμα καθώς και η επιμονή, ταυτόχρονα, στην διήγηση ιστοριών.

calvino

Ο Καλβίνο υπήρξε δραστήριος και πνευματώδης .Ένας «κατεργάρης» που πειραματίστηκε με πολλά είδη γραπτού λόγου : δεν έγραψε μόνο διηγήματα και μυθιστορήματα , αλλά και δοκίμια , δημοσιογραφικά άρθρα και κριτικές. Με το πολύπλευρο έργο του κατάφερνε να ενθουσίαζει τους αναγνώστες , να πείθει τους κριτικούς και να εντυπωσιάζει τους συναδέλφους του.

Bάση για τον σχολιασμό απoτέλεσε η εκπομπή « Ένα πορτραίτο του Ίταλο Καλβίνο» της Beatrice de Mondenarde στον τηλεοπτικό σταθμό Arte.

K. – Ch. 2011 /13

www.poiein.gr

 


 

IMG_2661-500x351

Παιδιά ηλικίας 6-8 ετών, διαβάζοντας μια ιστορία, ζωγράφισαν την πόλη “Ζόρα” έτσι όπως εκείνα τη φαντάστηκαν. – Πηγή: y2lab.gr

IMG_26681-500x350

Παιδιά ηλικίας 6-8 ετών, διαβάζοντας μια ιστορία, ζωγράφισαν την πόλη “Ζόρα” έτσι όπως εκείνα τη φαντάστηκαν. – Πηγή: y2lab.gr

Advertisements
This entry was posted in Αταξινόμητα, Αφιερώματα. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s